ඉතිහාසය

බ/ඩෙන්සිල් කොබ්බෑකඩුව මහා විද්‍යාලය 1867 දී එගොඩගම පන්සලේ දී ආරම්භ වී ඇත. සිසුන් 10 දෙනෙකුගෙන් ආරම්භ වී ඇති අතර මෙහි ආරම්භකයා ලෙස ජයතිස්ස මහතා බව සඳහන්ව ඇත.
සිසු පිරිස වැඩි වීමත් සමඟ පන්සල් භූමියෙන් ඉවත් කොට වර්තමාන විද්‍යා විද්‍යාල භූමියට ගෙන යන ලදී. මෙසේ තිබූ තාවකාලික ගොඩනැගිල්ල ඉවත් කොට රාජ්‍ය අනුග්‍රහය සහිතව එවකට සිටි වි දුහල්පති ඇන්ඩසන් මහතා ස්ථීර ගොඩනැගිල්ලක් ඉදි කර ඇත. 1912 දී විභාග මධ්‍යස්ථානයක් වශයෙන් නම් කළ පිරිමි පාසලක් වශයෙන් තිබූ පාසල 1974 වර්ෂයේ දී මිශ්‍ර පාසලක් වශයෙන් —දික්වැල්ල මිශ්‍ර පාසල˜ ලෙස නම් කර ඇත. 1950 වර්ෂයේ දී ජ්‍යෙෂ්ඨ ද්විතියික විද්‍යාලයන් ලෙස උසස් කොට සිසුන් 800කින් සමන්විත මෙම විද්‍යාලය ප්‍රාථමික හා ජ්‍යෙෂ්ඨ අංශ වශයෙන් විදුහල්පතිවරු දෙදෙනෙකු යටතේ පාලනය වී ඇත. දික්වැල්ල විද්‍යාලය නමින් හැඳින්වූ මෙය හාලිඇල ප්‍රාථමික විදුහල ලෙසත්, පසුව හාලිඇල මහා විද්‍යාලය ලෙසත්, වර්තමානයේ බ/ඩෙන්සිල් කොබ්බෑකඩුව මහා විද්‍යාලය ලෙස හැඳින්වේ.
1963 වර්ෂයේ ප්‍රථම වරට රජයේ විභාගය සඳහා ඉදිරිපත් කොට ඇත. ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලය හා අධ්‍යාපන අමාත්‍යංශය මූලික කරගෙන —සොඳුරු ලොවක් තිරසාර හෙටක්˜ තේමා පාදකව කරනු ලබන ගෙවතු වගාව සාර්ථකව ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී. දැනට පවත්වාගෙන යනු ලබන ඔසු උයන පරිසර සංවේදී පරපුරක් බිහි කිරීමට උචිත ලෙස නිර්මාණය වී ඇත. මත්ද්‍රව්‍ය නිවාරණ වැඩසටහන්, පෞරුෂ සංවර්ධන වැඩසටහන් ආදී කාලීන ව්‍යාපෘති දියත් කෙරෙන අතර නායකත්ව පුහුණු කඳවුරු පවත්වා පදක්කම් ද පළඳවා ඇත.
පාසල් පුස්තකාලයේ පොත් 5000ක් දක්වා වර්ධනය වී ඇත. පරිගණක මධ්‍යස්ථානය හරහා පරිගණක සාක්ෂරතා ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී. සිසු ආකල්ප සංවර්ධන සඳහා දෛනිකව පෙරහැරකින් බුද්ධ පූජාව පැවැත්වේ. විද්‍යාලයේ සවස පන්ති කාලසටහනකට අනුව පැවැත්වෙන අතර 5 ශ්‍රේණිය ශිෂ්‍යත්ව විභාගය සඳහා බාහිර සම්පත්දායක සහාය ලබා ගැනීම ද සිදු වේ.